گوجه فرنگی یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی در سراسر جهان است که به دلیل ارزش غذایی بالا، طعم مطلوب و کاربرد گسترده در صنایع غذایی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. این میوه سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها است و نقش مهمی در سلامت انسان ایفا می‌کند. تولید و عرضه به موقع این محصول با کیفیت بالا برای تأمین نیازهای رو به رشد جمعیت جهان ضروری است . با توجه به اهمیت بالای گوجه‌فرنگی، افزایش راندمان تولید و کاهش خسارات ناشی از آفات و بیماری‌ها دارای اهمیت ویژه‌ای است. یکی از روش‌های مؤثر در دست‌یابی به این هدف، کشت گوجه‌فرنگی در گلخانه است. کشت گلخانه‌ای گوجه‌فرنگی مزایای متعددی نسبت به کشت در فضای باز دارد، از جمله: کنترل شرایط محیطی، افزایش طول دوره رشد، کاهش مصرف آب، محافظت در برابر آفات و بیماری ها و افزایش کیفیت محصول.
آمار جهانی تولید سبزیجات نشان می‌دهد که گوجه‌فرنگی یکی از محصولات عمده است. در ایران نیز، متوسط عملکرد گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای به بیش از ۲۳۰ تن در هکتار رسیده است. بنابراین شناخت بیماری‌ها و عارضه‌های گوجه‌فرنگی برای افزایش عملکرد این محصول با ارزش، امری حیاتی است. یکی از چالش‌های اصلی در کشت گلخانه‌ای گوجه‌فرنگی، بروز بیماری‌ها و ناهنجاری‌هایی است که ناشی از کمبود یا بیشبود عناصر غذایی و یا شرایط نامناسب محیطی می‌باشد. این اختلالات، که به عنوان عارضه‌های فیزیولوژیکی (Physiological Disorders) شناخته می‌شوند، می‌توانند خسارات اقتصادی قابل توجهی به بار آورند.
شناخت مهم ترین عارضه های فیزیولوژیکی در گوجه فرنگی
- پوسیدگی گلگاه (Tomato Blossoma End Rot): اختلال در جذب کلسیم و قطع ریشه و مصرف بیش از حد کود های ازت در اوایل فصل رشد. تنش خشکی نیز باعث این عارضه شده و شوری خاک بر شدت آن می افزاید.
- ریزش گل (Flower Drop): درجه حرارت شبانه (۱۵-۱۳ درجه سانتی گراد) کیسه بساک رشد کافی نکرده و گرده افشانی ناقص و ریزش گل حادث می شود. کوتاه بودن مدت روشنایی (زیر ۶ ساعت در روز) و وجود روزهای ابری، تنش رطوبتی، خشکی خاک، آبیاری بیش از حد باعث ریزش گل می شود.
- رسیدن لکه دار (Blotchy Ripening): این عارضه مشابه علائم ویروس موزاییک توتون است. بخشی از میوه به علت تلقیح ناقص به خوبی نمی رسد. کمبود پتاسیم و بر، گیاه را به این عارضه حساس می کند و آب و هوای سرد و کمبود شدید آب نیز آن را تشدید می کند.
روش های پیش گیری از عوارض گیاهی
- آماده سازی نشاء با تغذیه ریزمغذی ها قبل از انتقال
- استفاده از کودهای مرغی استاندارد شده و بهداشتی
- پرهیز از مصرف کودهای ازته با قابلیت آزادسازی آمونیاک
- استفاده از کودهای کم مصرف میکرو در طول فصل رویش حداقل ۴ مرحله با توجه به نیاز و تجزیه گیاه