بیماری فیتیله نارنجی گردو، بیماری قارچی مخربی است که توسط قارچ Neonectria galligena ایجاد میشود. این بیماری میتواند خسارات اقتصادی قابل توجهی به باغات گردو وارد کند و به کاهش عملکرد و کیفیت محصول منجر شود. این قارچ روی بسیاری از درختان میوه هستهدار و دانهدار تأثیر میگذارد اما گردو یکی از میزبان های مهم آن به حساب میآید.
این بیماری عمدتاً در فصول پاییز و زمستان شیوع پیدا میکند. کاهش فتوسنتز در طول پاییز، بهدنبال ریزش برگها و ورود درخت به مرحله خواب زمستانی، منجر به تضعیف سیستم ایمنی درخت و افزایش حساسیت آن به این پاتوژن میشود. نقش اساسی در توسعه این بیماری، وجود زخمهای روی تنه و شاخههای درخت است. این زخمها میتوانند در اثر عوامل مختلفی از جمله آبیاری نامناسب، کوددهی نامتعادل، خسارت ناشی از حشرات، یخزدگی، یا هرس نامناسب ایجاد شوند. به همین دلیل، این بیماری اغلب به عنوان یک بیماری قارچ زخمی (wound-invading fungus) شناخته میشود، زیرا قارچ برای نفوذ به بافتهای درخت نیازمند وجود یک نقطه ورود (زخم) است. نفوذ قارچ از طریق زخمها به بافت درخت، موجب توسعه شانکرهای مشخص و ایجاد اختلال در جریان شیره گیاهی میشود. شدت بیماری میتواند تحت تأثیر عوامل محیطی، مانند رطوبت بالا و دمای معتدل، قرار گیرد. در شرایط مرطوب، اسپورهای قارچ به راحتی پخش شده و آلودگی جدیدی را ایجاد میکنند.
تشخیص این بیماری بر اساس مراحل پیشرفت علائم ظاهری آن امکانپذیر است. در مرحله اولیه، تغییر رنگ پوست درخت به رنگ کاهی مشاهده میشود. در مراحل بعدی، نقاط سیاهرنگ (نکروز) در نواحی آلوده ظاهر میشوند که نشاندهندهی گسترش قارچ در زیر پوست درخت است. در نهایت، در مراحل پیشرفته بیماری، ساختارهای زایشی قارچ بهصورت رشتههای نارنجیرنگ بر روی شانکرها قابل مشاهده است. این رشتههای نارنجیرنگ که حاوی اسپورهای قارچ هستند، ظاهر فیتیلهای دارند و نشانهای قطعی از وجود بیماری محسوب میشوند. اقدامات کنترلی باید در اولین مرحله مشاهدهی تغییر رنگ کاهی پوست درخت انجام شود (یعنی همان مرحلهی اولیه)، زیرا در این زمان قارچ هنوز بهطور کامل در بافت درخت نفوذ نکرده و کنترل بیماری آسانتر و مؤثرتر است. تأخیر در کنترل بیماری، موجب پیشروی آلودگی و گسترش آن به بخشهای وسیعتر درخت میشود که در نهایت منجر به خسارت جدی خواهد شد.
راه کنترل و مدیریتی:
۱.علت اصلی بروز این بیماری ضعف گیاه در اثر آبیاری و کوددهی نامنظم است. بنابراین تقویت گیاه مهم ترین راه جلوگیری از بروز این بیماری است.
۲. بخش های آلوده شاخه ها را هرس کنید و حتما ادوات هرس ضد عفونی شود.
۳.بعد از هرس چسب هرس بزنید فقط توجه شود که موقع هرس بارندگی و رطوبت نباشد.
۴. اگر علائم روی تنه مشاهده شد، قسمت آلودگی را به صورت سطحی بتراشید سپس با قارچ کش شست و شو دهید و در نهایت پانسمان کنید.
بیماری فیتیله نارنجی گردو میتواند خسارات قابل توجهی به باغهای گردو وارد کند. شناسایی به موقع علائم، انجام اقدامات پیشگیرانه و استفاده از روشهای کنترل مناسب، برای حفظ سلامت درختان و افزایش عملکرد ضروری است.