تغذیه گیاه با تأثیر بر رشد، مورفولوژی، آناتومی و ترکیب شیمیایی آن، مقاومت یا تحمل گیاه به آفات و بیماریها را تغییر میدهد. این اثر به نوع عنصر غذایی، وضعیت تغذیهای گیاه، گونهی گیاه و نوع آفت یا بیماریزا بستگی دارد. افزایش مقاومت میتواند از طریق تغییرات آناتومیکی (مانند ضخیم شدن اپیدرم)، فیزیولوژیکی (مانند افزایش تولید مواد بازدارنده) و بیوشیمیایی (مانند افزایش تولید فیتوالکسینها) حاصل شود. تغذیه مناسب نقش حیاتی در افزایش مقاومت یا تحمل گیاه به عوامل بیماریزا و آفات دارد. تحمل گیاهانی که دچار کمبود یک عنصر غذایی هستند، نسبت به بیماری ها و آفات کاهش و با اضافه کردن آن عنصر این تحمل افزایش می یابد. گیاهان دارای رشد خیلی زیاد، ظرفیت بالایی نیز برای جبران خسارت احتمالی بیماری ها و آفات دارند.
اهمیت عناصر غذایی در کنترل آفات و بیماریهای گیاهی، موضوعی پیچیده و چند وجهی است که بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر مقاومت گیاه در برابر عوامل بیماریزا و آفات تأثیر میگذارد. یک تغذیهی مناسب، ستون سیستم دفاعی گیاه را تشکیل میدهد و در صورت کمبود هر یک از عناصر، این سیستم تضعیف شده و گیاه مستعد ابتلا به آفات و بیماریها میشود. در ادامه به برخی از جنبههای کلیدی این موضوع اشاره میشود:
۱. تقویت سیستم دفاعی گیاه
دیواره سلولی: عناصر غذایی مانند کلسیم، سیلیکات و بور در ساختار و استحکام دیواره سلولی نقش اساسی دارند. یک دیوارهی قوی، مانع فیزیکی مؤثری در برابر نفوذ پاتوژنها و آفات ایجاد میکند. کمبود این عناصر، به نازک شدن دیواره و افزایش نفوذپذیری آن میانجامد.
فیتوالکسینها: این ترکیبات، مواد شیمیایی دفاعی هستند که گیاه در پاسخ به حملهی پاتوژنها تولید میکند. برخی از عناصر مانند مس، روی و آهن، در سنتز و فعالیت این ترکیبات نقش کلیدی دارند. کمبود این عناصر میتواند تولید فیتوالکسینها را کاهش داده و گیاه را نسبت به بیماریها حساستر کند.
آنزیمهای دفاعی: گیاهان مجموعهای از آنزیمها را برای مقابله با پاتوژنها تولید میکنند. عناصر غذایی مختلفی در سنتز و فعالیت این آنزیمها دخیل هستند. به عنوان مثال، پتاسیم در فعالیت آنزیمهای مختلفی که در پاسخ به استرس و بیماری تولید میشوند، نقش دارد.
سیستم ایمنی: عناصر غذایی در تنظیم سیستم ایمنی گیاه نقش حیاتی دارند. تغذیه نامناسب میتواند سیستم ایمنی را تضعیف کرده و گیاه را در برابر بیماریها آسیبپذیر کند.
۲. تأثیر بر رشد و نمو گیاه
رشد سریع و قوی: گیاهانی که بهطور کامل تغذیه میشوند، رشد سریعتر و قویتری دارند و بنابراین، در برابر استرسهای ناشی از آفات و بیماریها مقاومت بیشتری از خود نشان میدهند. یک گیاه ضعیف، هدف آسانی برای آفات و بیماریها خواهد بود.
تکامل مناسب: تغذیه مناسب باعث تکامل صحیح اندامهای گیاه (برگ، ساقه، ریشه) میشود. به عنوان مثال، کمبود نیتروژن، باعث کوچک شدن برگها و کاهش فتوسنتز میشود که به نوبه خود، رشد و مقاومت گیاه را کاهش میدهد.
تولید متابولیتهای ثانویه: برخی از عناصر غذایی در تولید متابولیتهای ثانویه با خاصیت ضد میکروبی و آفتکشی نقش دارند.
۳. کاهش خسارات ناشی از آفات و بیماریها
جبران خسارت: با تغذیهی مناسب، گیاه میتواند خسارات ناشی از آفات و بیماریها را تا حدی جبران کند و بازدهی خود را حفظ کند.
کاهش نیاز به سموم شیمیایی: با افزایش مقاومت گیاه به بیماریها و آفات، میتوان از میزان استفاده از سموم شیمیایی کاست و به محیط زیست کمک کرد. این مسئله از نظر اقتصادی نیز بسیار با اهمیت است.
شرکت فرتاک تجارت افرا مفتخر است که کودهای تخصصی سولفات پتاسیم، سیلیکات پتاسیم، فسفیت پتاسیم و سولفات کلسیم از برند GENTATEROL را در سبد محصولات خود ارائه میدهد. این کودها علاوه بر تأمین عناصر غذایی ضروری گیاه، خاصیت کود سمی نیز دارند و با تقویت سیستم ایمنی گیاه، مقاومت آن را در برابر آفات و بیماریها افزایش میدهند.